Phaselis Antik Kenti’nde Fotoğrafçı

Phaselis, çam ormanının içinde ayakta kalmış bütün bir antik kent; hemen altında da kıyıya oyulmuş üç küçük koy var. Kenti MÖ 690 civarında Rodos’tan gelenler kurmuş, ömrünün büyük bölümünü bir Likya limanı olarak geçirmiş; bugün fotoğrafa giren taşların neredeyse tamamı ise çok daha eski temeller üzerine oturmuş Roma dönemi yapıları. Alan Tekirova’da: Antalya’ya kıyı yolundan yaklaşık 60 km, Kemer merkezden 15 km ileride. Side’de tapınak yaşayan bir sahil kasabasının ortasında duruyor; Phaselis’te ise tersi geçerli — kimsenin yaşamadığı bir kent, sokakların içinden büyümüş fıstık çamları ve döşemenin üzerinden dibi görünen bir deniz.

Çekimin omurgası, merkez limanla güney limanı birbirine bağlayan yaklaşık 225 metrelik sütunlu cadde. Baştan söyleyelim: sütunların çoğu ayakta değil, yerde duruyor; yani Side’deki gibi dimdik mermer sıraları burada yok. Bunun yerine iki yanı devrilmiş bloklarla çevrili, uzun ve düz bir perspektif var. Kuzey ucundan bakınca cadde doğrudan denize açılıyor, güney ucunda ise Hadrian Kapısı’nın kemerinde kapanıyor; yani tek bir yoldan iki ayrı kare çıkıyor. Caddenin dışında çamların arasında uzanan su kemeri, yamaca oyulmuş küçük tiyatro ve tek tek duran eşikler, kapı boşlukları, sağlam kalmış kemerler var. Geniş plan istemediğinizde yakın portre için sade ve güçlü bir zemin oluyorlar.

Phaselis körfeze, yani doğuya bakıyor; dolayısıyla buraya yakışan ışık sabah ışığı. Ama o sabahın ne kadarını kullanabileceğinize güneş değil, giriş kapısı karar veriyor. Alan her gün 08:00’de açılıyor; sezonda gişe 19:30’da, kapı 20:00’de kapanıyor, 1 Kasım’dan itibaren saatler 08:00-17:00 oluyor. Bu da gün doğumunu tamamen devre dışı bırakıyor. Antalya’da güneş haziranda 05:30, aralıkta 07:30 civarında doğuyor; yani ilk ışık, kimse içeri girmeden çoktan geçmiş oluyor. Biz de çekimi kapı açıldıktan sonraki ilk saate kuruyoruz ve bu saat aya göre gerçekten değişiyor: kasım ile şubatta 08:00 neredeyse gün doğumuyla çakışıyor, sudan gelen alçak ışık tam istediğimiz gibi düşüyor. Temmuzda ise güneş çoktan yükselmiş oluyor; o zaman taştaki altın tonu yerine çamların gölge çizgileriyle ve suyun rengiyle çalışıyoruz.

Akşam tarafında da aynı dürüstlük gerekiyor. Koyların arkasındaki sırt — Tahtalı birkaç kilometre içeride 2.365 metreye çıkıyor — güneşi deniz ufkuna varmadan çok önce kesiyor. Side’nin ya da Konyaaltı’nın verdiği «denize batan güneş» karesi bu yüzden Phaselis’te oluşmuyor. Yaz aylarında buna bir de saat sorunu ekleniyor: gişe 19:30’da, kapı 20:00’de kapanıyor, güneş ise hâlâ yüksekte. Rezervasyonun sebebi gün batımıysa seansın son bölümünü kapının hemen dışındaki Tekirova sahilinde, otoparktan birkaç dakika ötede tamamlıyoruz.

Phaselis, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı, girişi ücretli bir ören yeri; kasabanın herkese açık bir köşesi değil. Rezervasyondan önce bilinmesi gereken en önemli şey bu. Yabancı ziyaretçiler için giriş kişi başı 10 € ve gişede günün kuruna göre TL olarak ödeniyor; Müzekart’ı olan T.C. vatandaşları ücretsiz giriyor. Koylar için tekrar gelmeyi düşünüyorsanız çoklu giriş seçenekleri de var: on giriş için 60 €'luk Phaselis Pass ya da beş giriş için 180 ₺, on giriş için 280 ₺'lik kart. Bu bileti bize değil alana ödüyorsunuz; paket fiyatımız değişmiyor, ama bu rakamı turnikede değil burada okumanız daha doğru. Bunun ötesinde, bir ören yerinde sıradan ziyaretçi fotoğrafının ötesine geçen çekimler resmî olarak Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nden alınacak bir izin yazısına bağlı ve bu iznin ücreti hiçbir yerde yayımlanmıyor. Seansı tam da bu yüzden ziyaretçi ölçeğinde tutuyoruz: elde, ışık ayağı olmadan, kurulum yapmadan, drone kullanmadan. Daha fazlası gerekiyorsa — tam gelinlik, tripod ya da bir etkinlik — erken haber verin ki müdürlüğe çekim gününden önce sorabilelim.

Seans tek bir noktada durmak değil, baştan sona bir yürüyüş. Alan uçtan uca yaklaşık bir kilometre ve çekmeye değer ne varsa bu hat üzerinde duruyor. Genelde ortalık sakinken sütunlu caddeden başlıyoruz, sonra doku ve yükseklik için su kemeri ile tiyatroya geçiyoruz, o saatte en boş olan koyda bitiriyoruz. Jane ekipmanıyla girişte sizi karşılıyor ve rotayı baştan sona sizinle birlikte yürüyor; alanın içinde araç yok, mekânlar arası transfer de yok. Tekirova, Kemer ya da bu kıyı şeridindeki otelinizin adını iletin, mekânların sırasını başlangıç saatinize göre kuralım.

Çiftler ve balayı seanslarında kalıntıların ölçeği işi kendiliğinden yapıyor; zorlama poza gerek kalmıyor, terk edilmiş bir kentin ortasında öylece durmak zaten bir fotoğraf. Söz ve yıl dönümü çekimleri de aynı sebeple buraya iyi oturuyor. Tekil portrede tiyatro ve gölgeli kapı boşlukları daha iyi sonuç veriyor; tek kişi geniş planda kaybolmak yerine taşın üzerinde okunuyor. Ailelerin burada bir antik alandan pek beklenmeyecek bir avantajı var: güney koy kumluk ve gerçekten yüzülebiliyor, yani büyükler kareyi tamamlarken çocuk suda olabiliyor. Uçan elbise, arkada deniz varken devrilmiş sütun sırası boyunca iyi açılıyor; ayakta kalmış kemerlerden birinin içinde ise kumaşa bir çerçeve de kazandırıyor.

Ayakkabıyı önceden düşünmekte fayda var. Zemin antik döşeme, çam kökü ve gevşek taş; üstelik üç koy birbirinden farklı: güney koy kumluk, kuzey koy çakıllı, ortadaki sığ ve kıyıya yakın kısmı taşlık. Düz tabanlı, tutuşu iyi bir ayakkabı üçünü de rahat götürüyor; sandalet suyun kenarında iyi, döşemede zahmetli. Çamlar rotanın neredeyse tamamında gerçek gölge veriyor, bu yüzden ağustosta bir sabah seansı burada açık plaja kıyasla çok daha kolay geçiyor; yine de su getirin, yüzecek biri varsa havlu da. Kalıntıların arasında düzgün üstünüzü değiştirebileceğiniz bir yer yok; ikinci bir görünüm istiyorsanız birincinin yerine değil, üzerine geçen bir şey planlayın.

Kemer’le karşılaştırıldığında — aynı yol üzerinde 15 km geride — karakter tamamen farklı: Kemer marina, resort plajı ve yaşayan bir kasaba; Phaselis ormanın içinde boş bir kent, karenin kenarında kimse bir şey satmıyor. Side’yle karşılaştırıldığında kalıntılar burada daha küçük, daha dağınık ve daha çok bitkiyle sarılmış; buna karşılık deniz bir sahil bandının ardından değil, taşların hemen arkasından başlıyor. Paketlere gelince: Mini (39 $, 30 dakika, 1 mekân, 25 düzenlenmiş fotoğraf) gerçekçi olmak gerekirse yalnızca sütunlu caddeye yetiyor. Classic (79 $, 1 saat, 2 mekân, 50 fotoğraf) caddeyle bir koyu birleştiriyor. Premium (109 $, 2 saat, 3 mekân, 70 fotoğraf) ise üçüncü mekânı çoğunlukla kapının dışındaki sahile ayırıyor, çünkü o ışık geldiğinde alan çoktan kapanmış oluyor. Uçan elbise her pakette 20 $, ek mekân 12 $, bir hafta yerine dört günde öncelikli teslim 15 $. Otel adınız ve tarihlerinizle WhatsApp’tan +90 551 086 83 68 numarasına yazın; Jane genelde bir saat içinde dönüş yapıyor, tarihler konuşulurken hiçbir ödeme alınmıyor, saat netleştiğinde küçük bir depozito yerinizi tutuyor ve galeri bir hafta içinde teslim ediliyor.